Çocuğunuz 3 yaşına geldi ise artık önünüzde çok uzun bir Eğitim Dönemi var demektir ki bu da
üniversiteye kadar 15 yıl ( k12) + 4 yıl yüksekokul yani toplamda 19 yıllık bir süreçtir. (Tabii
Master ve Doktora sayılmadan ve 4 yıllık Fakülteler dikkate alınarak)
Bunun en azından ilk 15 yılını, başta çok iyi düşünerek seçeceğiniz Özel bir okulda, çocuğunuzu
yarış atı gibi bir sınav sistemine sokmadan (Lise giriş sınavları, kolej giriş sınavları vb. gibi) hem
zihinsel hem de bedensel yönden gelişimini sağlayabilirsiniz. Hatta Üniversiteyi de Yurt dışında
okutmayı düşünürseniz ki ben bunu öneririm, çocuğunuzun ruh sağlığını çok daha iyi koruyarak
onu hem bir dünya vatandaşı olmaya hazırlar, hem zihinsel hem bedensel hem de sanatsal
yönlerini ve becerilerini ortaya çıkararak geliştirebilir ve mükemmel bir İngilizceye sahip
kılabilirsiniz. (Dikkat ederseniz İngilizce diyorum, yabancı dil demiyorum. Bunun birçok nedeni
var ki bu da bir başka tartışma ve inceleme konusudur)
Ben size burada araştırma ve gözlemlerin sonuçlarını özet olarak vererek yardımcı olmaya
çalışacağım. Yoksa her bir konu binlerce sayfa araştırma tutacak kadar kapsamlıdır.
Konumuz özel okullar ve 15 seneden bahsediyoruz. Bu size en az 700 000 – 800 000 TL Okul
masrafı demektir. Üniversite hariç. Önce bunu unutmayınız.
Okuldan beklenen 3 temel hedef nedir? Bunlar okulun çocuğunuza:
1. Özgüven,
2. Akademik mükemmeliyet,
3. Ana dile eşit ikinci bir yabancı dil verebilmesidir.
DİKKATE ALINMASI GEREKLİ KRİTERLER:
OLMAZSA OLMAZ KRİTERLER:
• Özel Okul seçerken tercihen bir Vakıf Okulunu öncelikle düşünün. Ama herhangi bir Vakıf
değil. Eğitime gönül vermiş ve ilk amacı kar etmek olmayan bir Vakıf. Şahıs okullarından
kaçınmanızı öneririm.
• Seçiminiz; bir siyasi, dini amaca, gayeye veya sermayeye hizmet eden bir okul asla
olmamalıdır. Bunu dikkatlice araştırın.
• Okulun çok güçlü bir İngilizce Eğitimi olmalı ve İngilizceyi “Native Speaker” seviyesinde
öğretmelidir. Bu amaçla okulda bulunan Yabancı Öğretmen sayısı önemlidir.
• Öğretmen başına düşen öğrenci oranı, 1/10 dan fazla olmamalıdır.
• Okulun iyi bir Akademik Eğitim verdiğinden emin olunmalıdır.
• Yetiştirdiği çocukların; özgüveni yüksek kişiler olduğundan emin olunmalıdır.
• Okulun fiziki imkânları ile spor, sanat alanındaki kapasite ve yetenekleri incelenmelidir.
Yeterli bahçe ve oyun alanı ile spor sahası olması önemlidir.
• Rehberlik ve Psikolojik Danışma ve Yönlendirme sistemi güçlü olmalıdır.
• Çocuğunuzu yaşının tam karşılığı olan sınıflara kaydettirin. Küçük yaşta birinin kendinden
daha büyüklerle aynı sınıfta olması, onu çekingen ve pısırık yapabileceği gibi tam tersine
kavgacı ve geçimsiz biride yapabilir. Bu konuda endişeleriniz olursa kayıt yaptırmadan
önce çocuğunuzu da yanınıza alarak bir Pedagog veya deneyimli Çocuk Psikoloğu ile
görüşmelidir.
OLURSA İYİ OLACAK ÖZELLİKLER:
• Okulun öğrenciye yakın olması yolda ve serviste geçecek süre itibarıyla önemli bir
kazançtır. Özellikle köprü geçişi olmamalıdır. Ancak yakınlık seçimdeki son ölçütlerden
biridir.
• Okulun Akademik ve Sportif başarıları araştırılmalı ve incelenmelidir.
• Sınıf mevcutları; yuvada 10-12, Anaokulunda 15-18, Hazırlık ve ilkokulda 20-22’yi
geçmemelidir.
• Çok yeni bir okul olmamalıdır. (Kendini henüz ispatlamamış olacağından sorularınızın
büyük kısmı cevapsız kalacak ve sürekli endişe duyacaksınız)
• Mezunlarının toplum içindeki durumları, meslekleri ve yaptıkları araştırılmalıdır.
• Çocuğunuzu okula kendiniz götürmek yerine Servis aracı sistemine dâhil etmenizi
öneririm. Böylece öğrenci daha paylaşımcı ve daha sosyal olacaktır.
3 – 6 Yaş Dönemi Çocukların Anaokulu Seçiminin önemi
3 – 6 yaş dönemi çocukların zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimleri için en önemli dönemdir.
Çocuklar öncelikle gelişimlerinin bir özelliği olarak sosyalleşmek, başka çocuklarla bir arada
olmak ihtiyacındadırlar.
Yuvalar çocukların paylaşma, bir arada olma, birlikte hareket edebilme ve oyun oynama ihtiyacını
karşılarlar. Becerileri ve zihinsel kapasiteleri birbirine denk olan yaşıtlarıyla bir arada olmak
çocukların yaşayarak öğrenmelerini sağlar ve sosyal paylaşımın öğrenilmesinde etkilidir.
Çocukların var olan ilgi ve yeteneklerini geliştirmeye yönelik değişik aktivitelerin sunulması
önemlidir. Çocuklar hem eğlenmeli, hem öğrenmeli hem de yeni ilgi alanları bulmalıdırlar.
Öğrenirken eğitim hayatlarının temeli olan birlikte hareket edebilme, grupla birlikte karar
alabilme, sıra bekleme, kendini grup içinde ifade edebilme, ihtiyaçlarını ifade etme, belirlenen
kuralları öğrenme ve bu kurallara-sınırlara uyma gibi becerileri kazanmaları da önemlidir.
Anaokulunda daimi bir pedagog veya çocuk gelişimi konusunda deneyimli bir psikoloğun
bulunması yuva seçiminde birinci koşul olmalıdır. Çocukların becerilerinin ve gelişimlerinin
takibini yapabilmek ve olası bir aksaklıkta aileyi uyarabilmek çok büyük önem taşımaktadır. Çünkü
olası bazı problemler erken yaşta keşfedildiklerinde hızlıca çözümlenebilmekte aksi halde uzun
yıllar süren, eğitim hayatını ve çocuğun sosyal hayatını etkileyen başka zorluklara
dönüşebilmektedirler.
Temizlik ve fiziksel ortam zaten anne-babaların dikkat ettikleri ve fark etmekte zorlanmadıkları
özelliklerdir. Burada da dikkat edilmesi gereken şey fizik ortamın nasıl düzenlendiğidir. Örneğin
çocuklar hangi aktivite sırasında nerede bulunuyorlar? Bu ortamlar o aktivitenin rahatça
gerçekleşmesi için uygun ortamları mı? (örneğin boya yapılan yerde zeminin halı olması hem
çocukların rahatı hem de sağlığa uygunluk açısından uygun olmayabilir) Merdivenler ne kadar
korunaklı?
Çok önemli bir konu da sınıf mevcududur. Her ne kadar yukarıda değinilmş olsa da bir kere de
burada belirtmek isterim ki; Okul öncesi sınıflar 3 yaşta 10-12 civarı olmalıdır. Daha fazla sayıda
çocuk için tek öğretmen yeterli olmamaktadır.
4 ve 5 yaş grubunda bu sayının biraz daha üzerine çıkılabilir. (15-18)
Anaokulu Eğitmenlerinde Olması Gereken Vasıflar
Anaokulunda çalışan öğretmen, yönetici ve çocuklarla teması olan her türlü personelin
pedagojik bir eğitimden geçmiş olması önemlidir. Çünkü çocuklar için yuva içinde gördüğü ve
temas ettiği herkes ve her şey okulu temsil etmektedir. Benzer bir dilin kullanılması, ses tonunun
çocukları rahatsız edecek şekilde kullanılmaması, güler yüzlü olunması, mümkün olduğunca
bakımlı ve temiz bir görünüm taşınması çocuklar için büyük önem taşımaktadır. Özellikle
öğretmenlerin çocukların duygularını anlamak konusunda yetenekli olmaları, empatik olmaları,
problem çözme yeteneğine sahip olmaları, oyuna, dramatizasyona yatkın olmaları, kendi
duygularını iyi ifade edebilmeleri, düzgün bir diksiyona sahip olmaları önemlidir.
Öğretmen:
• Öğretmenin şefkatli, güler yüzlü ve sevgi dolu olmasına dikkat ediniz.
• 0-6 yaş kritik bir dönem olduğundan eğitimli ve tecrübeli öğretmen olması oldukça
önemlidir. Öğretmen ne kadar eğitimli ve tecrübeli olursa çocuklarımızın gelişimini o
kadar iyi destekler.
• Okulun tüm çalışanları arasındaki iletişim de önemlidir. Herkes ne kadar mutluluk ve
huzur içinde çalışıyorsa bu mutluluk ve huzur çocuklara da yansır.
Özel okulların devlet okullarından farkını, avantajlarını, artılarını öğrenip çocuğunu özel okula
kayıt yaptırmayı düşünen veli bu aşamada başka bir soru ile karşı karşıya kalmaktadır. ” Hangi
özel okul? ”
Okul Değerlendirmesi ve Seçimi Sırasında Yapılması Ortaya Çıkan Davranışlar:
• İlk yapılması gereken, çocuğun neden özel okula gönderileceğine dair ölçütlerin önceden
belirlenmesidir. Aklınızda belirli ölçütlerin bulunması, ilgili kişilerden bilgi alımı sırasında
soracağınız sorularda ve yapacağınız okul değerlendirmelerinde size önemli faydalar
sağlayacaktır.
• İkinci olarak çevrenizden ve internet üzerinden, bulunduğunuz bölgede bulunan özel
okullar hakkında ön bilgi toplamalı ve ölçütleriniz doğrultusunda ilk elemenizi
yapmalısınız. Bu ilk eleme size hem zaman hem de para tasarrufu sağlayacaktır.
• Okul ziyaretlerinin okulda eğitim-öğretim’ in olduğu zamanlar dâhilinde yapılması daha
faydalı ve önemlidir.
• Size göre değeri olan her şey gözlemlenmelidir. Bunu, okul kapısının yeri, biçimi, kapıda
ilk gördüğünüz güvenlik görevlisinin sizi karşılama şeklinden, teneffüse çıkmış
öğrencilerin kıyafet ve davranışlarına, nöbetçi öğretmenlerin dikkat ve hareketlerinden,
okulun fiziksel yapısına, çevre düzenlemesinden, temizliğine kadar geniş bir çerçeve
içinde yapmalısınız. İlk izlenim oldukça önemlidir.
• Sizin için yabancı dil mutlaka büyük önem taşımalıdır. Yabancı dil eğitimi hakkında daha
fazla bilgi almak için “Native Speaker” denen öğretmen olup olmadığına, sayısına,
yabancı dil laboratuvar imkânına bakın. Mümkün olur ise 4-5. sınıftan bazı öğrencilerin
yabancı dil dersini izlemeye ve konuşmalarını duymaya çalışın.
• Okuldaki Kulüp ve Etkinlik sayısı ve çeşidi ile yerleri hakkında bilgi edinin.
• Gözlemden sonra görüşme safhasına geçilmelidir. Bu safhada, okulda görev yapan
hizmetlilerle, öğrencilerle veya orada bulunan ve çocuğu o okulda öğrenim gören
velilerle, okul imkânları, uygulamaları, başarıları, vb. hakkında sohbet (sorgulama değil)
edilmelidir.
Şimdi geldik bir sonraki aşama olan; okul yöneticileri ve öğretmenleri ile görüşmeye.
• Bu görüşme sırasında yöneticilere, öğretmenlere (ölçütleriniz çerçevesinde); internet
araştırmanız, çevreden duyduklarınız, okulda bulunduğunuz süre içerisinde gözlemler ve
sohbetlerden edindiğiniz bilgiler ışığında açıklanmasını istediğiniz konular hakkında
sorular sorulmalıdır. Örneğin; ölçütleriniz arasında okul ücreti varsa, yıllık ücret
artışlarının neye göre yapıldığını ve zam oranının belli olup olmadığı sorulmalıdır.
• Görüşmenin ardından, yönetici veya bir öğretmenle birlikte okul dolaşılmaya
çalışılmalıdır. Yine ölçütleriniz çerçevesinde çabuk kirlenebilecek yapıdaki, mutfak,
yemekhane, tuvaletler, soyunma odaları, vb. gibi yerler gezilip görülmelidir. Çöp
kutularındaki, çöp birikme miktarlarına bakılabilir. Ders işleniş şeklini doğal ortama
müdahale etmeden izleme şansı varsa bu yapılmalıdır.
• Çocuğunuzun derslerine girebilme olasılığı olan öğretmenler ile tanışıp, sohbet etmeye
çalışın. Hatta yemekhanedeki yemeklerden yiyin. Amacınız her bakımdan okulu en iyi
şekilde tanımak olmalıdır.
• Okul ziyaretinizin sizde yarattığı izlenimi unutmamak için:
Ziyaretiniz sırasında ne yaşadıklarınızla ilgili, bir kâğıt veya bir deftere, notlar almalı ve
şayet gidecekseniz gittiğiniz diğer okullarla kıyaslamalısınız.
• Son olarak, notlarınız doğrultusunda yapmış olduğunuz değerlendirmenin ardından, okul
seçenek sayınızı 2 veya 3′ e düşürmelisiniz. Ve bu okullara son defa çocuğunuzla beraber
giderek gezmeyi denemelisiniz. Uzun yıllarını geçireceği okulunun seçiminde
çocuğunuzun da söz hakkı olması gerektiğini unutmayınız.
NETİCE : Seçim sizindir. Okulu sonradan değiştirmek çocuğunuzda psikolojik sıkıntılar yaratabilir. Bu
nedenle seçimi en baştan ve en doğru şekil de yapmalısınız. İyi bir eğitim anaokulundan meslek
edininceye kadar bu günkü rayiç ile yaklaşık 1 000 000 TL demektir. Ama buna acımayınız. Bu para
hayatınızın en büyük ama en doğru yatırımı olacaktır.
Eğer ileride ödeme sıkıntısına düşebileceğinizi düşünüyorsanız ayağınızı yorganınıza göre uzatıp, daha
butik bir okul da seçebilirsiniz. Veya çocuğunuza öğrenim sigortası yaptırabilirsiniz.
Okulu satın almıyorsunuz. Bu nedenle Okul İdarecisi ve Yöneticilerine, markette alışveriş yaptığınızdaki
gibi davranamazsınız. Onlarla işbirliği içerisinde, OKUL-AİLE olarak paydaş olduğunuzu unutmadan
yanlarında yer alınız. Özellikle Rehberlik Servisleri ile ilişkilerinizi koparmadan onların öğüt ve
yönlendirmelerine kulak veriniz.
Yurdumuzda genelde iki tür özel okul dikkat çekmektedir.
• Çocuğunuzu hayata hazırlayan okullar
• Çocuğunuzu sınavlara hazırlayan okullar.
Siz çocuğunuzu hayata hazırlayan okulları seçiniz. Çocuğunuz zihin, beden ve ruh sağlığı açısından
mükemmel olsun. Bu nedenle; eğitimci olmayan, eğitimden anlamayan kişilerin görüş ve tavsiyelerine
fazla kulak asmayınız. Aklınızın ve sizlere önerdiğim öncelikler üzerinden yolunuzu ve okulunuzu seçiniz.
En büyük ve kıymetli varlığınız, çocuğunuz için yapacağınız seçim için şimdiden başarılar dilerim.
Mehmet Asal
K12 Okulları Yönetim ve İşletme Danışmanı
NOT: Devlette fiilen 27 yıl çalışmış, 3 dalda Master ve 1 dalda Doktora Eğitimi almış, İstanbul’un önde gelen Özel Okullarında (ENKA, HİSAR, SAINT JOSEPH) 17 sene üst düzey yöneticilik yapmış, 5 yıldan beri de bu konularda danışmanlık veren, iyi bir kurmay ve gözlemci olarak bu deneyimlerimi bu yazıda özet olarak tüm aday velilerle paylaşmak istedim.