ÇOCUĞUMUZDA KİŞİLİK (Profil) GELİŞTİRME İPUÇLARI
Pandemi ilanından beri hayatımızda çok şey değişti. Bunların başında da “evlerimizde kalmak” zorunluluğu geliyor. Bu durum hayatla bağımızı teknoloji aracılığı ile sürdürmemizi kaçınılmaz kıldı. Her yerde çocuklarla yapılacak etkinliklere, bu beceriyi ne yaparak geliştirebilirsiniz örneklerine rastlamak mümkün. Sadece tek bir tıkla bir sürü youtube, instagram, facebook sayfalarına, yazılara makalelere, önerilere kolaylıkla ulaşılabiliyor. Aslında araştırmaya bile gerek kalmadan whatsapp gruplarından aramadan önümüze düşüyor.
Biz yapılabilecek etkinlikler vermek yerine bu etkinlikleri kendileri nasıl üretebilir ona yoğunlaşalım. Başka açıdan bakalım. Sürdürülebilir etkinlik birinin çocuğa sunmasından çok çocuğun üretme becerisinin geliştirilmesi ile olur. Yani üretken çocuk için onu nasıl yönlendirebiliriz?
Sadece üretken olması bize yetmez. Okullarda kişilik gelişimi üzerine uzun yıllar yatırım yapılır ve kişiliklerin oturması için daha uzun zaman daha üzerinde çalışmak gerekir. İşte çocuklarımızda geliştirmek istediğimiz profilleri evde geliştirmeye devam edebilir miyiz? Bu profildeki çocuk yetiştirme sırları neler?
Tıpkı bu satırlarda olduğu gibi sorular bizim yol haritamızı oluşturacak. Çocuklarla neler yapabiliriz sorusunun ötesinde, çocuklara hangi sorularla yaptıklarının onlara kazandırdıklarını düşündürürüz? açısından bakacağız.
Kişilikleri sınıflandırmak için IB PYP Öğrenen Profillerinden yararlanacağız ( Bu IBO’nun İlk Yılllar Programında geliştirilmesi gereken profiller diye kategorize ettiği kişilik özellikleri….Ve bizce gerçekten iyi seçilmişler).
| Profiller | Bu profile sahip olan insan nasıl biridir? | Bu profili geliştirici sorularımız nasıl olmalıdır? |
| Araştıran sorgulayan | *Merak eder.
*Merak ettiği konunun öğrenme sürecini kendisi üstlenir. *Ona tek kaynak yetmez çünkü cevapların doğruluğunu kontrol etmek için birden fazla kaynaktan yararlanması gerektiğini bilir. *Öğrendikleri ile geçmiş bilgileri arasında bağlantılar kurar. *Öğrendikleri için geliştirilmiş farklı bakış açılarını önemser ve onları da inceler. *Öğrendiklerini kendi süzgecinden geçirir, topladığı verileri yorumlar. *Öğrendiklerini öğretmek ona zevk verir. |
*Neler sana ilginç gelir?
*Merak ettiğin konuyu öğrenebileceğimiz kaynaklar neler? *Neden bu konuyu öğrenmek istiyorsun? *Söylediklerinin doğruluğunu nasıl kanıtlarsın? *Neden insanlar öğrendiklerini paylaşmak ister? *Sen bugün ne öğrendin? *En ilginç olan bölümü neydi? *Dünyanın başka bir yerinde de böyle mi acaba? *Ben senden farklı düşünsem beni nasıl ikna edersin? |
| Bilgili | *Bilgi ona keyif verir.
* Kavramlar önemlidir, doğru kavramlar ile konuşur. *Farklı disiplinleri merak eder. *Alanını geliştirmek için hem derinlemesine hem de geniş bir bilgi ağı kurar. *Bol soru sorar. *Eleştirel düşünür. *Uluslararası bir bakış açısı vardır. |
* ……….. başka hangi yollardan yapılabilir?
*Bu konu matematikte de var mı sencenasıl ele alınmış?Ya fen bilimlerinde? *Başka ülkede bu konuda çocuklar ne öğreniyor olabilir? *Bu hayvan kutupta değil de yağmur ormanlarında olsaydı rengi değişik olur muydu sence? *……….. ne demek?
|
| Açık Fikirli | *Önyargıları yoktur.
*Dinlemeyi ve anlamayı sever. * Farklı fikirlere saygı duyar. *Kültürel ve çevresel farklılıkları önemser ve insanlar üzerindeki etkilerinin farkındadır. *Objektif bir bakış açısı vardır. *Denemeyimi önemser. *Her konuyu farklı şapkalarla değerlendirir. |
*Bu fikrinin doğru olduğunu nereden biliyorsun?
*Ben böyle düşünmüyorum, beni nasıl ikna edersin? *Bu fikrinin avantajları neler, dezavantajları neler olabilir? *Ya iyi gitmezse başka planın var mı?
|
| Riski Göze Alan | *Denemekten korkmaz
*Yanılmaktan/yanlış yapmaktan korkmaz *gerektiğinde geri adım atmasını bilir. *Önceki deneyim ve bilgilerini kullanmak ve yenileri ile arasında bağlantılar kurmak için yollar arar. *Özür diler *Teşekkür eder *Takdir eder. *İtiraz eder. *Sorgular *Fikirlerini açıkça söyler. *Duygularını itiraf eder. |
*Neden denemiyorsun?
*Neden aramıyorsun? *Fikrin ne? *Sen anlatmak ister msin? *Bu akşam biz bir kitap okumaya ne dersin? *Neden karşı çıktığını anlatır mısın?
|
| Dengeli | *Hayatın tüm tatlarını yaşamak için fırsatlar kovalar.
*Onun için zihinsel sağlığı önemlidir. * Onun için fiziksel sağlığı önemlidir. * Onun için ruhsal sağlığı önemlidir. *Sağlığını korumak için yapması gerekenleri bilir. *Hayatında sanata yer verir. *Hayatında spora yer verir. *Empati kurar ama kendini de unutmaz. *Kendini sever. |
*Gününü nasıl planladın?
*İnsan ruhunu nasıl sağlıklı kılar? *Fiziksel sağlığımı korumam için neler önerirsin? *Sen olsaydın ne yapardın? *Zaman yönetiminde nasılsın? *En çok hangi aktivitende zamanı yönetmekte zorlanıyorsun? *En sevdiğin yönün ne?
|
| Düşünen | *Mantık önemlidir.
*Eleştirel düşünür. *Yaratıcı düşünme yollarını bilir. *Düşünme becerisini geliştirecek teknikler bilir. *Dener *Denediklerini değerlendirir. *Çıkarımlarda bulunur. *Etik önemlidir. *Dürüstür *İyi dinleyicidir. *Analiz eder |
*Eğer olay ……. Şekilde olsaydı sence ne değişirdi?
* ……………´´nın başlangıç ve sonunu değiştirebilir misiniz? *…………… konusunda başka kimlerden yardım alabiliriz? * …………… materyalleri birleştirebilir misiniz? *…………….´´yı tek bir ürün yerine iki ürün haline nasıl getirebilirsiniz? * Çöpe neler attık? Onlardan nasıl yararlanabilirdik? * ……………..´´nın etkiliğini iki katına çıkarmak için nelere gereksiniminiz vardır? *Bu konuda kimlerden öneri alabiliriz? * ……………. olsaydı onu nasıl yapardı? |
| Duyarlı | *Empati kurar
*Doğaya ve canlılara karşı saygılıdır. *Çevrecidir. *Sosyal sorumluluklara katılır/ tasarlar Sorumluluklarının bilincindir. *Sever.
|
*Bu durumda biz ne yapabiliriz?
*Senin sorumluluğun ne olabilir? *Bu yaptığımızı doğaya zarar vermeyecek şekilde daha nasıl farklı yapabiliriz? *Benim en çok hangi yönümü seviyorsun? Neden? *Saygı neden önemli? *Başkalarını sevmek biz ne kazandırır? |
| İlkeli | *Hayata karşı bir bakış açısı vardır.
*Prensipler geliştirir *Kendi doğruları konusunda diretmez ama doğrularını belli bir mantık çerçevesinde geliştirdiği için çabuk vazgeçmez *kendini açıkça ifade eder. *Dürüsttür *Çalışkandır *İçsel disiplini gelişmiştir. *Otonomisi gelişmiştir.
|
*Senin fikrin ne?
*Neden öyle düşündün? *İnsanlara neden saygı duyulur? *Bize duyulan saygının sürdürülebilir olması için biz ne tür görevler düşer? * Öğretmenin yanında olmasa da neleri yapmaktan vazgeçmezdin? *Eve tek başına kalsan günün nasıl geçer? Neden? *Tek başına yapabileceklerin neler? *Sana sınırsız izin versek neleri yapmak istersin?
|
| İletişim Kuran | *Kendini yazılı ve sözlü ifade eder
*Yabancı dil bilir *Ana dilini çok güzel kullanır. *Olumlu dil kullanır. *Yardımseverdir. * Farklı iletişim yollarını algılar/kullanır. *Kendine güvenir. *İsteklidir. *Etkin bir dili vardır. *Beden dilinin önemini bilir ve olumlu beden dili kullanır. *Gülümsemeyi sever. |
*Kendini nasıl ifade etmek sana iyi geliyor?
*İnsanlarla sohbet ederken seni en çok zorlayan ne? *İnsanlarla konuşurken sana nasıl davranmalarını, nasıl konuşmalarını beklersin? *Şiir yazar mısın? Denedin mi? *Kalabalıkların önünde kendini nasıl hissediyorsun? *Biriyle sohbet ederken, elini, yüzünü , kafanı, bedenini nasıl hareket ettirdiğini hiç düşündün mü? Ben nasılım bu konuda? Özellikle belirgin bir hareketim var mı? *Telefonda konuşurken kendini rahat hissediyor musun? Konuşma yaparken kullandığın bir taktiğin var mı? |
| Dönüşümlü düşünen | *Sık sık aynaya bakar(mecazi)
*Eylemlerinin sorumluluklarını alır. *Nasıl öğrendiğinin farkındadır. *Kendini tanır *Yaptıklarının bilincindedir. *Kendisi ile sık sık değerlendirmeler yapar. *Düşüncelerini organize der, analiz eder ve ayıklar. *Düşünerek davranır. *Davranışlarını değerlendirir. *Kendine kendisi hakkında sıkça sorular sorar. *Kişisel gelişimini destekler *Zayıf ve güçlü yönlerini bilir.
|
*Sen ne iyi hangi yolla öğreniyorsun?
*Bu dediğinin doğru olduğunu nereden biliyorsun? *Bu hareketi yaparken ne düşündün? *Korktun mu? *Heyecanlı mısın? *Bunu nasıl yaptın? *Hangi konuda desteğe ihtiyacın var? *Hangi konuda senden destek alabiliriz?…….. |
Yargı yok, soru var.
Hazırı sunmak yok, düşündürmek var. Ürettirmek var.
Sevgilerimle….
Nurcan İNAN
Eğitim Programları geliştirme Uzmanı
Eğitim Danışmanı/Eğitimci
Not: Aklınıza farklı sorular gelirse ekleyebilirsiniz.